Bilim 20 Kez Okundu 0

Dünyanın en eski periyodik cetveli bulundu

İskoçya’da tespit edilen St. Andrews Üniversitesi’nde bir laboratuvarda oluşturulan temizlik esnasında, 1880’lerden kalma bir periyodik çizelge bulundu. Bu çizelgein var olan en eski periyodik çizelge bulunduğu düşünülüyor.

İskoçya’daki St. Andrew Üniversitesi’nin kimya bölümündeki depo odasında, fakültenin açıldığı 1968 senesinden bu yana ayrıntılı bir temizlik yapılmamıştı. 2014 senesinde deponun ayrıntılı şekilde temizliğinin yapılması amacıyla tam bir ay harcandı. Temizlik ve odanın toparlanması sürecinde, öğretim materyalleriyle dolu bir sandık keşfedilmişti.

Sandıktan çıkan yuvarlanabilir öğrenme tablolarından birisinin, 1880’li yıllardan kalma bir periyodik çizelge bulunduğu meydana çıktı. Kimyager Alan Aitken bu öğrenme kağıdını açtığında, eski tarzda hazırlanmış bir periyodik cetvel karşılaştı. Tablonun üzerinde Almanca “Periodische Gesetzmässigkeit der Elemente nach Mendeleieff” ifadesi yer alıyordu. Bu ifade, “Elementlerin Mendeleev’e Göre Periyodik Düzenlemesi” manasına geliyor. Daha açıldığı anda bir alanı Aitken’in elinde parçalanan bu eskimiş ve narinleşmiş periyodik cetvelin çok eski bulunduğu her halinden belli oluyordu.

Yapılan ayrıntılı araştırmalarda tablonun aslında de çok eski bulunduğu ve 1885 senesine kadar gittiği belli oldu. Böylece bu tablo, periyodik tablonun yer aldığı tanınan en eski sınıf materyali oldu.

Periyodik tablo ilk olarak Rus kimyager Dmitri Mendeleev doğrulusunda 1869’da hazırlandı. Mendelev bu tabloyu 1871’de güncelledi. Yeni keşfedilen tablo bu güncellenmiş periyodik tabloya benzerlikler gösterse de birtakım mühim değişiklikler barındırıyor.

St. Andrews Üniversitesi’nden oluşturulan açıklamada, tablonun Almanca bulunduğu ve sol alt evresinde ‘Verlag v. Lenoir & Forster, Wien’ ibaresinin yer aldığı açıklandı. Bu da o dönemde Viyana’da bilimsel amaçlarla sarfedilen bir yazıcıyı işaret ediyor. Yazıcı, 1875 ve 1888 yılları arasında kullanılmıştı. Tabloda yer alan elementlerden galyum ve skandiyum, sırayla 1875 ve 1879’da keşfedilirken 1886’da keşfedilen germanyum tabloda yer almıyor.

Üniversitenin finansal kayıtlarında oluşturulan araştırmada ise 1884 ila 1909 yılları arasında üniversitede profesör olarak vazife yapan Thomas Purdie’nin bu tabloyu 1888 senesinde satın aldığı, tablonun ise 1885’te basıldığı meydana çıktı. Üniversite bu tablonun restorasyonunu gerçekleştirerek kendi koleksiyonuna ekledi.

Tablo bundan sonra St. Andrews Üniversitesi’nin Özel Koleksiyonlar fasilitesinde özel, denetimli bir ortamda saklanıyor.


{Ali TEMEL}

2005 yılında bilgisayar ve web merakı ile başlayan, birçok firma bünyesinde çalışarak kendini geliştirerek 2013 yılında ilk şirketini kurmasıyla şekillenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir