Genel 268 Kez Okundu 0

Bitcoin ve kripto para rehberi

Bitcoin ve ethereum başta olmak üzere şu sıra herkes sanal paraları konuşuyor. Hatta konuşmakla kalmıyor, yatırım yapıyor ve hem de evinde kendi başına bile üretiyor! Fakat bitcoin ve türevi sanal paralara gerektiğince uzak olan ve merak eden de büyük bir kesim var. Önce kripto para kavramını açıklayalım; daha sonra süratle büyüyen bu dünyaya mercek tutalım.

Kripto paralara yatırım gerçeklştirmeyi düşünüyor; ama bu hususta kendinizden emin değilseniz, bu kavramı biraz daha araştırmanız gerekiyor. Bitcoin milyonerlerini şu sıra sıkça duyar olduk; saatinde çok düşük fiyatlardayken bitcoin alan ve bunu satmayanların bugün varlıklı olması şaşılacak bir şey değil elbette. Sadece geride bıraktığımız sene başında bitcoin’in 1000 dolar seviyelerinde bulunduğunu, ve tekrar aynı sene içersinde bir bitcoin’in dşayetinin 20 bin dolara kadar tırmandığını hatırlamak gerekiyor. Ama aynı bitcoin 20 bin dolar orantısında çok duramayarak birkaç hafta içersinde de yarı yarıya şayet yitirmişti. Yani bitcoin sıksık dşayetlenen ve mutlak kazanç getiren bir yatırım aracı değil; döviz ve borsayla da karıştırılmaması gerekiyor.

Kriptoloji tanımı

Kripto para birimlerinden söz eder iken ilk olarak “kripto/kriptoloji” nedir bunu açıklığa kavuşturmakta yarar var. Kriptoloji, bir şifreleme bilimidir. Verilerin (makale, rakam ya da rastgele bir mesaj) belirli bir sisteme göre şifrelenmesi, güvenilir bir bölge vasıtasıyla alıcıya gönderilmesi ve bu şifreleme düzeneğinin halledilmesi ile verilerin meydana çıkması süreci olarak da açıklayabiliriz.

Kripto para nedir?

Kripto para, emniyet yönünden kriptoloji bilimini kullanan, dijital ve sanal bir para birimidir ve matematik esaslı şifrelenmişlerdir. Banka kartlarımız, sanal kartlarımız ya da sanal bölgeada yaptığımız her prosedürde senelardır bu paraları kullanıyorduk gerçekte. Bankaların kasalarından fiziksel olarak paralar çıkmadan, sanal olarak paraları harcıyorduk ve bir bakıma bu paralar da kripto paralardı zira yalnızca sistemlerde rakamsal farklılıklar meydana geliyordu. Yeni kuşak kripto paralar da asli olarak bu mantıkla çalışıyor diyebiliriz. Dünyadaki diğer para birimlerine nazaran bu kadar çok ilgi görmesinin ve sevilmesinin en asli sebebi ise organik bir yapıda olması. Yani rastgele bir hükümet ya da merkezi otorite doğrulusunda yönetilemiyor, henüz. Bu da, bu para biriminin daha güvenilir olarak anılmasını sağlıyor.

Kripto paralar nasıl meydana çıktı?

Kullandığımız maddi düzenin esasınin Lidyalılar doğrulusunda meydana çıkarıldığını tarih kitaplarından biliyoruz. Peki kripto para ilk olarak nasıl meydana çıktı? İnternet dünyasının büyük ihtimalle en büyük sırlarından biri şu anda bu, ilk kripto para yani bitcoini kim meydana çıkardı? Bitcoinin kurucusu olarak bütün kaynaklar “Satoshi Nakamoto” adını işaret ediyor ama işin enteresan yanı bu ismin kimi ya da neyi temsil ettiği bilinmiyor. Yani kripto para birimlerinin atası diyebileceğimiz (toplum doğrulusunda ilk ve en çok benimsenen kriptolu para birimi Bitcoin bulunduğu amacıyla) Bitcoin Sahoshi Nakamoto takma adını kullanan bir şahıs ya da takım doğrulusunda geliştirilen, açık kaynak kodlu bir makalelım. Bir çok söylenti dolaşıyor olsa da şu anda net olarak bu ismin karşılığının kim ya da kimler bulunduğu bilinmiyor.

Kripto para nasıl üretiliyor?

Paraların merkezi bir otorite ya da hükümete bağlı olmadığını belirtmiştik. Bu paraların üretimi de tıpkı varlıkları gibi tamamiyle kullanıcı esaslı bir modele sahip. İlk olarak bilmemiz gereken şey, her kripto para biriminin belirli bir üretim sınırı vardır. Bitcoini numune alacak olursak ilk yayınlanan protokollerinde yalnızca 21 milyon bitcoin bulunabilir maddesi yer alıyor. Yani üretim yönünden bir sınırı bulunuyor. Bu amaçla de her geride bıraktığımız gün bu paraya olan rağbet artıyor zira bulunması giderek zorlaşıyor ve daha ufak parçalara bölünüyor.

Üretim prosedürüne tekrar dönecek olursak kripto para üretim prosedürü sözcüklerin tam manasıyla madencilik (mining) şeklinde oluyor. Yani nasıl altın bulmak amacıyla kazılar yapılıyorsa kripto para bulmak amacıyla de matematik sorunleri, makalelımlar doğrulusunda çözülmeye çalışılıyor. Herkesin çözebilme ve üretebilme hakkı bulunduğu amacıyla de en çok çalışan, daha çok üretiyor diyebiliriz. Evet, siz de lüzumlu teknolojik sistemlere (asli olarak prosedürcü kuvveti ve internet bağlantısı) sahipseniz siz de bu üreticilerden biri olabilirsiniz.

Kripto para güvenilir mi?

Kripto para, bilhassa merkezi bir otorite ile yönetilemediği amacıyla esasında güvenilirdir diyebiliriz. Karşı karşıya oldukları en büyük risk ise fiziksel bilgisayarlarda yer alan madenleriniz yani kripto paralarınız, şayet sanal bir cüzdana aktarılmamışsa bu bilgisayarların çökmesi neticesi kaybolabilmesi. Bir diğer tehdit ise hack’lenme. Milyar dolarları aşan prosedür hacmi bundan dolayı kripto paralar çok çok hücum alabiliyor. Bu hücumlardan siz de zarar görebiliyorsunuz tabi ama bu risk hayatın her bölümünde karşılaştığımız tehlikeler karşısında pek bir mana ifade etmiyor bence.

Kripto paraların güvenilirğinin esası ise “blockchain” adı verdiği bir teknolojiye dayanıyor.

Blockchain nedir?

Kelime manası “blok zinciri” olan blockchain gerçekte bu manası karşılıyor. Teknolojik tarifini “şifrelenmiş prosedür takibi gerçekleştiren bir dağıtık veri tabanı” daha evvelce başlı başına bir makale olarak paylaşmıştık. En çok bitcoin ile adı duyulan blockchain, gerçekte “veri” olan her yerde kullanılabilecek bir teknolojidir. Bitcoin’de bloklar kripto para alışverişine dair verileri barındırırken bir diğer kullanım kısmı olarak sıhhat pazarında hastaların en ufak tıbbi verilerini taşıyor olabilir. Bu sistem bloklar durumunda ve dağıtık olarak kullanıldığı amacıyla takibi olası olmayacak bir duruma geliyor. Sizden çıkan bilgi, karşı tarafa ulaşana ve kodlar eşleşip bu bilgi açığa çıkana kadar kimse doğrulusunda erişilemiyor, yönetilemiyor ya da yönlendirilemiyor.

Bitcoinde sarfedilen blockchain teknolojisini ele alacak olursak şayet bloklar üstünde para alışverişi verileri taşınıyor ve her bir prosedürün doğruluğu, “bitcoin” kazanmak amacıyla sorun çözen madenci adı verdiği şahıslar doğrulusunda sağlanıyor. Böylece oluşturulan prosedürün doğruluğu kesinleşmiş oluyor.

{Ali TEMEL}

2005 yılında bilgisayar ve web merakı ile başlayan, birçok firma bünyesinde çalışarak kendini geliştirerek 2013 yılında ilk şirketini kurmasıyla şekillenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

güvenlik kamera sistemleri